Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 7 november 2017

Bijdrage D66 Oostzaan bij de algemene beschouwingen

Hoort u liever de bijdrage dan de tekst hieronder te lezen? Klik dan op deze link.

Voorzitter, D66 is trots op een begroting die Oostzaan wederom toekomstbestendiger maakt. D66 is trots op de teamprestatie van deze coalitie de afgelopen vier jaar en D66 is trots op het doorzettingsvermogen en de veerkracht die alle medewerkers van OVER-gemeenten tonen in deze voor hen moeilijke tijd.

Voorzitter dit verhaal bestaat uit vier delen:

  • ik wil met u even stilstaan bij de manier hoe wij de algemene beschouwing houden.
  • Ik wil een schets geven van de financiële situatie van Oostzaan
  • Wij vieren vandaag ook successen van de afgelopen vier jaar
  • Wij kijken vooruitkijken naar nieuwe initiatieven

 

Algemene beschouwingen: leuker en effectiever

Voorzitter om te beginnen wil ik wat zeggen over de opzet van onze algemene beschouwingen. Ik maak deze nu voor de 8e keer mee en nu weer terug in de rol waar ik ook de 1e keer zat, namelijk die van fractievoorzitter. Kort gezegd vind ik deze bijeenkomst op het verkeerde moment, op het verkeerde tijdstip en onnodig saai. De bijeenkomsten beginnen bijna altijd als het overgrote deel van Oostzaan op zijn werk of op school zit en zijn klaar als de meeste mensen klaar zijn met avondeten. Hoe kan een gemeente die burgerparticipatie serieus neemt dit toch jaar in jaar uit doen.

Net als de voorgaande acht jaar is deze algemene beschouwing weer in november. Dit betekent dat fracties pogingen zullen doen om last minute zaken voor te stellen die dan vanaf januari in zouden moeten gaan. Dan moet een wethouder vaak wijzen op hoe onuitvoerbaar dat is of hoe het niet past in de kaders van de al vastgestelde kadernota. Dan wordt men wat chagrijnig en komen er zinnen als ‘de raad is toch de baas’. De fractie van D66 heeft het vaker gezegd en doet dat nu graag nog een keer: algemene beschouwingen hou je over de kaders van een begroting. Niet over een productenbegroting, maar over welke zaken wij in die productenbegroting willen hebben. Kortom de algemene beschouwingen horen voor het zomerreces bij de kadernota.

Tot slot over deze vergadering. Ik begon in 2010 met het idee om de algemene beschouwingen meer uit het hoofd voor te dragen, om het traditionele voorlees uur te beperken. De retorische stijl is in al die jaren even suf gebleven als die altijd al was. Als de leerlingen van mijn debatteam op school dit zien zal ik waarschijnlijk de volgende reacties krijgen: ‘hoezo mogen jullie blijven zitten?’ ‘Hoezo mogen jullie zo lang als je wil naar je blaadje blijven kijken?’ ‘Waarom zitten er zoveel lange opsommingen in?’ ‘En weten jullie zelf wel wat er moet blijven hangen van jullie verhaal of hoop je gewoon dat een luisteraar die 13 minuten helemaal opslaat?’ Ik hoop dat de nieuwe gemeenteraad na de verkiezingen de stijl van de algemene beschouwingen radicaal zal veranderen en ik denk dat wij hier genoeg verbeterpunten hebben geschetst.

 

Onze financiële positie: toekomstbestendig en steeds minder in de ban van toeval en dure investeringen uit het verleden.

Voorzitter deze begroting is de voortzetting van een toekomstbestendige financiële lijn die deze coalitie vanaf het begin heeft ingezet en waar wij trots op zijn. Oostzaan heeft er in het verleden voor gekozen om een ongekend hoogstaand voorzieningenniveau te bieden aan haar inwoners. Helaas is dit gepaard gegaan met haar begroting voor een jaar of veertig vast te zetten. Waar in de decennia voor ons heel groot gedacht is met prachtige projecten zoals de bedrijventerreinen, nieuwe openbare gebouwen en het nieuwe gemeentehuis, is de afgelopen jaren hard gewerkt om dit ook verantwoordelijk in de boeken te zetten.

Toen in economisch mindere tijden bleek dat we deze voorzieningen eigenlijk nauwelijks konden betalen is er bezuinigd en zijn er een aantal financieel technische maatregelen genomen. De bezuinigingen gingen in het begin gepaard met burgerparticipatie, met als voorbeeld de ‘bezuinigingsmarkt’. De financieel technische maatregelen zal ik met een paar voorbeelden uitleggen: Veel afschrijftermijnen zijn van 40 naar 60 jaar gegaan, er is voor miljoenen vervroegd afgeschreven op voorzieningen zoals wegen die ooit vervangen moeten worden, afschrijvingen zijn van lineair naar annuïtair gegaan en dit jaar wordt het rentepercentage naar beneden aangepast.

Maar hebben deze financieel technische maatregelen dan ook echt effect waar wij iets van merken? Laat mij dat met één voorbeeld duidelijk maken: de rietkraag. Normaal gesproken zou een gemeente na een jaar of 40 een nieuwe school bouwen en heeft dit geen effect op de begroting. Je schrijft ieder jaar iets af, de waarde van het oude pand wordt 0, je zet er een nieuw pand neer en schrijft daar ook weer 40 jaar keurig op af. Je hebt hooguit een rente-effect omdat het rentepercentage in 40 jaar tijd veranderd is.

Door vervroegd afschrijven staat alleen het kantoor van de directeur en een laatste aanbouw nog in de boeken, alleen op die stukjes school schrijven wij nog jaarlijks af. De rest van de school is verdwenen uit de boeken. Als we daar dus ooit een nieuwe school willen moeten we iets anders op de begroting wegbezuinigen. Voor een onderwijs partij als D66 is het onbestaanbaar dat drie scholen in Oostzaan wel recht hebben op een nieuw gebouw en dat bij de vierde het geld op is. Daarom pleit D66 voor een nieuwe rietkraag en wordt dat ook één van onze speerpunten bij de komende verkiezing.

Voorzitter nu terug naar de begroting. Waarom zijn wij zo trots op de begroting en waarom is dit toekomstbestendig? Dat is gemakkelijk uit te leggen. Deze begroting haalt namelijk de precario inkomsten (de gemeentelijke belasting op kabels en leidingen die door gemeentegrond lopen) uit de begroting, een onzekere inkomstenpost van tonnen. In deze begroting herfinancieren we onze leningenportefeuille, lossen we voor het eerst in jaren een grote lening af, verbeteren we onze solvabiliteit en houden we geld over om te investeren in voorzieningen en de ambtelijke organisatie. Lof voor de wethouder financiën op dit punt.

Voorzitter even een voorbeeld waarom ook investeren in die ambtelijke organisatie zo belangrijk is. Deze coalitie trof een gemeente aan die een paar jaar terug nog draaide op Windows systemen die zo oud waren dat zij niet eens meer onderhouden werden door Microsoft. Op ICT-gebied is geïnvesteerd en de werkomstandigheden zijn nu significant beter op dit punt. Natuurlijk zijn er altijd partijen in deze raad die zeggen dat het niet hard genoeg gaat, maar we hebben in deze vier jaar minstens 10 jaar aan ICT-ontwikkeling ingehaald. Voorzitter, dit zijn investeringen die onze dienstverlening draaiende houden.

 

Beloofd is beloofd en klaar voor de toekomst

Voorzitter, D66 is trots op de teamprestatie van de raad, van deze coalitie en van dit college. Een aanzienlijk deel van het coalitieakkoord is uitgevoerd. In 2015 en 2016 is de begroting met algemene stemmen aangenomen, dus het draagvlak in de raad voor dit college is ongekend groot. We hebben Oostzaan na een rommelige vorige periode weer stabiliteit gebracht.

Terugkijkend op de speerpunten uit de D66 flyer van vier jaar geleden zijn ook bijna al onze punten uitgevoerd of in uitvoering. Onder mijn tekst staat een wordart vorm waarin wij per punt uit onze flyer aangeven wat bereikt is. Ik kan dit wel allemaal opsommen, maar gezien mijn eerdere statement over hoe goed opsommingen blijven hangen doe ik dat niet en pak ik er één punt uit waar ik stil bij wil staan, namelijk de uitbreiding van de ambtelijke samenwerking.

In 2010 hebben wij bewust gekozen voor de constructie OVER-gemeenten om de zelfstandigheid van Oostzaan te behouden. In de afgelopen maanden zijn wij helaas geconfronteerd met tegenslag op dit punt, vooral toen drie managers de organisatie verlieten. Was dit voor ons allemaal onverwacht? Wie de afgelopen jaren echt de tijd heeft genomen om te praten met wethouders, ambtenaren, gemeentesecretaris en dat soms ook buiten de formele vergaderingen om deed wist dat het al even moeilijk ging in de organisatie. Dat heeft vele redenen maar voor ons staan er twee vooraan. Één: de politieke sturing vanuit twee gemeenten zonder één overkoepelende directeur, waardoor een begroting meer een compromis wordt dan een weergave van wat nodig is. Gelukkig wordt die overkoepelende directeur nu per 1 januari aangesteld. En Twee: een klimaat waarin men jarenlang hoopte op uitbreiding met gemeenten als Landsmeer en Waterland waardoor structurele investeringen uit angst voor frictiekosten uitgesteld werden. Daarom hebben wij nu geen andere keus dan investeren in onze ambtelijke organisatie.

Als raad van Oostzaan hebben wij deze zomer de raden van Landsmeer en Wormerland uitgenodigd om te praten over alle beelden die inmiddels over en weer ontstaan zijn. Wat blijkt, als je bij elkaar gaat zitten ontstaat er begrip en een gevoel dat we allemaal met dezelfde uitdagingen zitten. Er is een groep verkenners uit voortgekomen die met Waterland proberen een vervolgsessie te beleggen. Net als bij de oprichting van OVER-gemeenten laten Oostzaan en Wormerland weer zien als kleine gemeenten in deze regio een voortrekkersfunctie te hebben. Waar andere twijfelen zijn wij aan het experimenteren, ondernemen en overtuigen. Dat ziet de provincie ook. Daarom herhalen wij op deze plek weer dat voor het behoud van de groene buffer tussen Purmerend en Zaanstad een samenwerking van kleine groene gemeenten in een nieuwe ambtelijke samenwerking noodzakelijk is. De hand blijft uitgestoken, maar als fractie vinden wij dat na jaren wachten Oostzaan en Wormerland inmiddels wel eens recht hebben op duidelijkheid van de buren.

Tot slot voorzitter, D66 Oostzaan is klaar voor de toekomst na de verkiezingen. Alle partijen in deze raad weten hoe moeilijk het is om aan nieuwe kandidaten te komen voor op een kandidatenlijst. En als ik eerlijk ben zag ik de toekomst van D66 Oostzaan in de maanden april en mei zelf een beetje somber in, omdat ook wij worstelde. Maar het is gelukt. D66 komt in maart met een kandidatenlijst van 12 mensen, meer dan ooit. Veel nieuwe actieve mensen die ook weer nieuwe ideeën en initiatieven met zich mee nemen. En van die nieuwe ideeën willen wij er vandaag alvast één presenteren. Voorzitter ik zal de bijgevoegde motie ontharding tuinen nu voorlezen….

Voorzitter tot slot van deze algemene beschouwingen. D66 is trots op deze begroting, trots op de teamprestatie die wij de afgelopen vier jaar hebben geleverd en trots op de medewerkers van OVER-gemeenten. Als D66 hebben we het gevoel dat wij onze belofte hebben ingelost en dat wij dingen voor elkaar hebben gekregen. Met deze begroting kan Oostzaan nog jaren vooruit en wij hopen dan ook vandaag weer op een begroting die met algemene stemmen wordt aangenomen. Dank u wel.